Szczodraki. Tradycyjne wypieki na Gody i Trzech Króli

Zdjęcie - Szczodraki. Tradycyjne wypieki na Gody i Trzech Króli - Przepisy kulinarne ze zdjęciami

6 stycznia w tradycji chrześcijańskiej przypada święto Trzech Króli, za których symbolicznie uważa się Kacpra, Melchiora i Baltazara . Dzień ten oznacza zakończenie 12-dniowego okresu Godów – czasu między wigilią Bożego Narodzenia , a Świętem Trzech Króli .
W czasie Godów świętowano, ucztowano, nikt nie pracował. W ten sposób obłaskawiano bóstwa rodzinne i domowe oraz bóstwa urodzaju, po to, by zapewnić sobie dobrobyt w całym nowym roku. Gody otwierały bowiem rok obrzędowy. Zjadano i darowano wówczas rozmaite produkty niosące podwójną symbolikę: powiązane ze środowiskiem bóstw, czyli lasami i wodami -sfera sacrum i powiązane ze środowiskiem człowieka i ziemią przez niego ujarzmioną – środowiskiem oswojonym przypisanym do sfery profanum. Sfera profanum związana jest szczególnie ze zjawiskiem Szczodrego Daru, czyli wypiekami. Pieczywo miało od wieków magiczną moc. Darowanie pieczywa oznaczało więc życzenie urodzaju i eliminacji groźby głodu.
Jednym z podstawowych wypieków Godowych były Szczodraki, które podawano już w Święto Godowe, czyli pierwszy wieczór Godów – wigilię 24 XII, a wcześniej w wigilię 21 XII – szczególnie dzieciom, jako istotom uznawanym za nie w pełni społeczne, będące jedną nogą w zaświatach, podobnie jak osoby starsze. Szczodraki były gestem szczodrości  i wróżyły szczęście, dobrobyt, zdrowie. Miały one kształt zwierząt lub ludzi, a także serc, gwiazd, krzyżyków.
Według badaczy postaciowe kształty Szczodraków są echem ofiar składanych bóstwom w zamierzchłej przeszłości.  Później Szczodraki miały kształt podkowy, precelka, rogala, okrągłej lub podłużnej bułeczki. Przygotowywano je z najlepszej mąki, czasem nadziewano – kapustą kiszoną lub serem. Zależnie od regionu pieczono je na Wigilię, na Nowy Rok lub na Trzech Króli – jednym słowem na dzień, kiedy spodziewano się kolędników. Ponieważ szczodraki miały swoją symbolikę – pieczono je takie, jaki był miniony rok. Gdy był urodzajny, lepiono duże rogale z białej mąki nadziewane serem, farszem mięsnym lub kapustą z grzybami. Jeśli zaś rok był biedny, bułeczki były malutkie, z mieszanej mąki, często bez nadzienia.

Zdjęcie - Szczodraki. Tradycyjne wypieki na Gody i Trzech Króli - Przepisy kulinarne ze zdjęciami

W moim rodzinnym domu  szczodraki były wypiekane na dzień Trzech Króli na bazie ciasta kruchego lub drożdżowego. Z nadzieniem z kapusty, jabłek i jajek, z grzybami i kapustą, z mięsem i ze słodkim serem. Zwyczajem francuskim do jednego szczodraka zawsze wkładany był migdał – komu się trafi taki szczodrak zostaje królową lub królem dnia! W tym roku podam szczodraki z ciasta kruchego z nadzieniem z kapusty i jabłek z majerankiem. Kto trafi na migdał?!

Kruche szczodraki z kapustą, jabłkami i majerankiem
ciasto
2 szklanki mąki – tortowej i białej orkiszowej bio po połowie
50 g miękkiego masła
50 g gęsiego tłuszczu
2 łyżki kwaśnej śmietany
1 żółtko i 1 jajko
1 łyżeczka soli

nadzienie
500 g białej kapusty
3 kwaśne jabłka
majeranek
2 łyżki klarowanego masła
1/2 szklanki wody
sól i pieprz do smaku
migdał

Mąki przesiewamy do miski, dodajemy masło i gęsi tłuszcz. Siekamy nożem i łączymy tłuszcze z mąką. Dodajemy śmietanę, żółtko, jajko i sól. Szybko zagniatamy elastyczne ciasto. Zawijamy je w folię spożywczą i wkładamy do lodówki na kilka godzin – ja zostawiam je na całą noc.

Kapustę kroimy, przekładamy na sito, płuczemy. Do garnka wkładamy masło, dodajemy kapustę i trochę wody. Dusimy ją aż zmięknie. Jabłka obieramy, ścieramy na tarce i dodajemy do kapusty, doprawiamy solą i pieprzem, dodajemy majeranek, wlewamy wodę i dusimy razem kilka minut. Odstawiamy do przestygnięcia.
Piekarnik nagrzewamy do 200 st. C.
Na blacie podsypanym mąką cienko wałkujemy partiami ciasto, wykrawamy dowolny kształt, nadziewamy kapustą z jabłkami, sklejamy i układamy na blasze wyłożonej papierem do pieczenia. Do jednego szczodraka wkładamy migdał. Smarujemy je mlekiem lub rozkłóconym jajkiem i pieczemy 20 minut. Są pyszne na ciepło i na zimno. Szczodrze częstujemy nimi bliskich i przyjaciół, sąsiadów i kolędników!

Zapraszam też po przepis na francuski deser Trzech Króli – Galette des rois!- klik!

Przepisy z tych kategorii

Surówka z młodej kapusty, kalarepy i migdałów

Surówka z młodej kapusty, kala…

Kardamonowy Kardamonowy
Kardamonovy

Surówka z młodej kapusty i marchewki
1

Surówka z młodej kapusty i mar…

Kardamonowy Kardamonowy
Kardamonovy

Młoda kapusta z ziemniakami
2

Młoda kapusta z ziemniakami

Kardamonowy Kardamonowy
Kardamonovy

Biała kiełbasa pieczona w kiszonej kapuście
1

Biała kiełbasa pieczona w kisz…

Kardamonowy Kardamonowy
Kardamonovy

Kapuśniak z kiełbasą i grzybami
3

Kapuśniak z kiełbasą i grzybam…

Kujawski Kujawski
Inspiracje z Kujawskim

Pierogi z kapustą i grzybami leśnymi

Pierogi z kapustą i grzybami l…

Kujawski Kujawski
Inspiracje z Kujawskim

Przepisy z tych kategorii

Compote z rabarbaru

Compote z rabarbaru

Dagmara Dagmara
U stóp Benbulbena

Jagielnik mango z nerkowcami i żelką mango

Jagielnik mango z nerkowcami i…

AZgotuj! AZgotuj!
AZgotuj

Ciasto marchewkowe

Ciasto marchewkowe

zacisze kuchenne zacisze kuchenne
zacisze kuchenne

Ciasto z mango bez pieczenia

Ciasto z mango bez pieczenia

ilovebake ilovebake
I Love Bake

Ciasto piankowiec

Ciasto piankowiec

ilovebake ilovebake
I Love Bake

Kaczka po tajsku z makaronem ryżowym

Kaczka po tajsku z makaronem r…

napiecyku napiecyku
napiecyku